Diastema (szpara między jedynkami): czy leczą ją nakładki?

Diastema to przerwa między przednimi zębami. Najczęściej pojawia się między górnymi jedynkami (w medycynie: maxillary midline diastema, czyli szpara w linii pośrodkowej górnego łuku). Poniżej wyjaśniamy, skąd się bierze i kiedy leczą ją nakładki.

Skąd bierze się diastema

Sama szpara to za mało, żeby zaplanować leczenie. Najpierw trzeba ustalić przyczynę. Diastema może wynikać z:

• naturalnego etapu rozwoju (u dzieci bywa przejściowa),
• kształtu lub wielkości zębów,
• nieprawidłowego przyczepu wędzidełka wargi,
• braków zębowych lub zębów nadliczbowych,
• czynników czynnościowych (np. nawyków).

Od przyczyny zależy, czy wystarczą nakładki, czy potrzebne jest leczenie łączone.

Czy nakładki zamkną szparę

Nakładki mogą zamykać przestrzenie między zębami. Potwierdzają to badania nad biomechaniką leczenia nakładkami. Trzeba jednak rozdzielić dwa poziomy twierdzeń.

• „Nakładki mogą zamknąć szparę”. To zgodne z danymi. Retrospektywne badanie przewidywalności raportowało około 71% trafności zaplanowanego zamknięcia przestrzeni.
• „Nakładki przewidywalnie dają pełny ruch korzeni w każdej diastemie”. Na to brakuje mocnych danych. Analiza biomechaniczna (metoda elementów skończonych) pokazała, że przy zamykaniu szpary nakładki mają ograniczoną kontrolę przechyłu i ruchu korzenia. Atachementy (małe zaczepy w kolorze zęba naklejane na szkliwo) pomagają, ale nie usuwają całkiem niepożądanych ruchów.

Mówiąc prościej: nakładki często zamkną szparę. To jednak lekarz ocenia, czy w Twoim przypadku zrobią to trwale i precyzyjnie.

Kiedy nakładki nie wystarczą

Czasem diastema wynika z problemu anatomicznego lub szkieletowego. Wtedy same nakładki mogą nie wystarczyć. Lekarz łączy wtedy leczenie, na przykład z zabiegiem wędzidełka, uzupełnieniem braków lub odbudową kształtu zębów. To nie jest argument przeciw nakładkom, tylko zasada leczenia od przyczyny.

Mity i fakty

• Mit: każdą szparę da się po prostu zamknąć nakładkami. Fakt: wiele szpar można zamknąć, ale trwałość zależy od przyczyny, kontroli korzeni i retencji.
• Mit: diastema to zawsze tylko estetyka. Fakt: czasem jest objawem szerszego problemu, który trzeba zdiagnozować.

Jak pewne są te informacje

Dane dla „nakładki mogą leczyć diastemę zębową” są umiarkowane. Dla „nakładki są w pełni przewidywalną metodą dla każdej izolowanej diastemy” są słabsze. W literaturze przeważają przeglądy ogólne, badania retrospektywne i analizy biomechaniczne, a nie duże badania z losowym doborem wyłącznie dla diastemy.